‘Als Mia op een ochtend wakker wordt, voelt ze zich anders.’

Met die ene zin opent Anders, het nieuwste boek van Eva Eland, bekend van onder meer Als verdriet op bezoek komt en Waar geluk begint. Net als in dat eerste, veelgeprezen werk weet Eland de binnenwereld van een kind met grote zachtheid en aandacht te benaderen.

In Anders wordt Mia wakker met een gevoel dat ze niet kan plaatsen; ze voelt zich… nou ja, anders. Het is een vaag, stil gevoel dat zich niet makkelijk laat benoemen, maar wel alles kleurt. Mia vraagt zich af of anderen het ook kunnen zien. Of het hen iets kan schelen. Die onzekerheid wordt herkenbaar en invoelbaar neergezet, zonder veel woorden of uitleg.

Visueel valt meteen het overvloedige fluorescerende roze op dat elke pagina overheerst. Toch werkt dat niet schreeuwerig. Integendeel: door Elands sobere tekenstijl straalt het boek warmte en rust uit. De beelden geven ruimte aan het gevoel, in plaats van het vast te pinnen.

Gelukkig hoeft de lezer niet lang in spanning af te wachten, want Mia maakt een vriendin die ziet dat ze anders is en zich zelfs met haar kan identificeren, omdat zíj ook anders is. Dat moment van verbinding, van “hé, ik voel dat ook”, is eenvoudig maar bijzonder krachtig. Het laat zien hoe betekenisvol het kan zijn wanneer iemand je innerlijke wereld ziet, zonder dat je die helemaal hoeft uit te leggen. Wanneer dat gebeurt, zie je Mia letterlijk opleven. Het door een capuchon omlijste gezicht op de cover komt tevoorschijn; Mia glimlacht en beweegt vrijer tussen de mensen.

Tijdens het lezen moest ik denken aan het thema van de Warmste Week van dit jaar: onzichtbare ziekten. Dat is niet expliciet waar Anders over gaat, en misschien is dat net de bedoeling. Eva Eland laat bewust in het midden wat Mia’s anders-zijn precies betekent. Het kan gaan over neurodivergentie, over ziekte, of simpelweg over het gevoel niet helemaal te passen. De auteur lijkt bewust Mia’s gevoel niet te willen kaderen in een herkenbaar label. Daarmee verzet het boek zich subtiel tegen de neiging om verschillen meteen te verklaren of te categoriseren. Net daarin schuilt de kracht van de meeste inclusieve kinderboeken. Het sluit naadloos aan bij hoe iedereen zich soms anders, eenzaam of onbegrepen kan voelen.

Toch vraag ik me af of die universaliteit, het ontbreken van expliciete duiding, voor sommige lezers niet juist minder troostend kan zijn. Of het verhaal, zoals het nu is, misschien te vaag blijft. Soms kan benoemen, kaderen of taal geven aan verschil ook een vorm van inclusie zijn.

Anders

Verhalen van Paleis Het Loo