Ramadan komt eraan! Een bijzondere tijd van samen zijn, delen en reflectie. Maar hoe leg je de betekenis van deze maand uit aan kinderen? Gelukkig zijn er prachtige kinderboeken die verhalen over ramadan op een speelse en leerzame manier tot leven brengen.

Liefde is zoveel meer dan verliefd zijn. Het gaat over vriendschap, familie, jezelf mogen zijn en leren dat je goed bent zoals je bent. Voor kinderen zijn boeken een veilige plek om die gevoelens te ontdekken, te herkennen en woorden te geven.

Het mysterie van 1B is een boek voor iedereen die graag mensen observeert. Wie wel eens dromerig uit het raam tuurt en zich afvraagt wat er zich afspeelt in andere levens, zal zich meteen herkennen in Graça. Een aanrader voor nieuwsgierige lezers en jonge speurneuzen die plezier halen uit het ontcijferen van visuele aanwijzingen. 

Wanneer Imrans ouders uitleggen dat ramadan ook draait om goed doen en zorgen voor anderen, krijgt hij de ruimte om op zijn eigen manier invulling te geven aan deze bijzondere maand. De manier waarop hij dat doet, is liefdevol en goed doordacht. Auteur Hasna Elbaamrani slaagt erin om verschillende aspecten van de ramadan te belichten zonder er te uitleggerig over te doen.

In zestien gedichten belicht Anthonissen verschillende vormen van familie en opgroeien: samengestelde gezinnen, kinderen met een zieke ouder, gezinnen die leven met armoede. Het bijzondere zit niet in het uitzonderlijke, maar juist in de erkenning dat deze situaties deel uitmaken van het dagelijks leven van veel kinderen. 

De illustraties van Mikel Casal voegen een extra, bijna huiveringwekkende laag toe aan het verhaal. Zijn beelden zijn tegelijk absurd en dreigend en tonen hoe willekeurig, wreed en vaak ook belachelijk dictators zijn. Maar achter het ogenschijnlijk eenvoudige verhaal schuilt een scherpe aanklacht tegen fascisme en machtsmisbruik.

‘Mary, meisje van de zee’ van Sarah Devos is een van de vijftien geselecteerde jeugdboeken op de longlist van de Boon Literatuurprijs. Die plek verdient het boek terecht. Sarah Devos beschrijft in warme, tedere passages de rauwe pijn van verlies, die net als het tij onverwacht opduikt en weer wegebt, maar nooit helemaal verdwijnt.

De auteur lijkt bewust Mia’s gevoel niet te willen kaderen in een herkenbaar label. Daarmee verzet het boek zich subtiel tegen de neiging om verschillen meteen te verklaren of te categoriseren. Net daarin schuilt de kracht van de meeste inclusieve kinderboeken. Het sluit naadloos aan bij hoe iedereen zich soms anders, eenzaam of onbegrepen kan voelen.

In elk verhaal vloeien historische weetjes en verbeelding soepel in elkaar. Je leest bijvoorbeeld over de geheime ingang voor het dienstpersoneel, de groeistreepjes van prinses Juliana op de deurlijst, de Herculesfontein met gouden slangen en de speciale oranje Angisa die is gemaakt ter herdenking van de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863.

Met ‘Sofamama’ weet auteur Peter De Voecht op ontroerende wijze de stille zwaarte te vangen die over een gezin kan hangen wanneer een ouder worstelt met zijn of haar mentale gezondheid. De zinnen raken en zinderen na, zeker voor iedereen die ooit datzelfde onzichtbare gewicht heeft gevoeld of het van dichtbij meemaakte. In dit boek wil Sofia niets liever dan dat haar moeder met haar speelt. Ze begrijpt niet waarom mama in de sofa blijft liggen. Niet om te slapen, maar gewoon om te liggen.

De Voorleesweek is elk jaar opnieuw een uitnodiging om stil te staan bij de kracht van verhalen. Van 22 tot 30 november zet Iedereen Leest het plezier en het belang van voorlezen in de kijker. Hun centrale boodschap is eenvoudig, maar bijzonder waardevol: blijf voorlezen. Ook wanneer een kind zelf al kan lezen. Ook wanneer de interesse even lijkt te ontbreken. 

De metafoor van een overlopende emmer – al zichtbaar op het titelblad – zet meteen de toon. We ontmoeten een ouder die onderuitgezakt in de zetel zit, moe van een dag vol grote emoties. Voor veel ouders is dat beeld pijnlijk herkenbaar: de momenten waarop je nog snel een boek voorleest met de laatste energie die je hebt, terwijl je weet dat niet alles liep zoals je graag had gewild. Op rijm probeert de voorlezende ouder opnieuw verbinding te maken met het kind. Het boek neemt je mee door alles wat misging, zonder te vervallen in schuld, maar met ruimte voor herstel.

Natuurlijk is het bij inclusieve Sinterklaasboeken belangrijk om eerst te letten op racistische of koloniale beeldtaal, maar laten we nog een stap verder gaan. Echte inclusie betekent dat diversiteit breder wordt opgevat dan alleen etniciteit. Daarom stelden we een lijst samen met meer dan vijftig inclusieve Sinterklaasboeken.

Tussen de wolkenkrabbers van New York runt de familie Wu een wasserette. Terwijl haar ouders lange dagen maken, brengt de tienjarige Magnolia haar zomer door tussen draaiende wasmachines en stapels kleren. Uit verveling begint ze de verloren sokken die klanten achterlaten te verzamelen op een prikbord. Wanneer ze de nieuwkomer Iris ontmoet, ontstaat niet alleen een vriendschap, maar ook een plan: samen gaan ze op zoek naar de eigenaren van de verloren sokken.

We krijgen regelmatig de vraag om kinderboeken aan te raden: voor de klas, de bibliotheek of als cadeau. De afgelopen jaren zijn er zoveel prachtige boeken verschenen dat we besloten hebben een ultieme startlijst samen te stellen. Deze lijst is bedoeld als beginpunt, niet als uitputtend overzicht. Wat we belangrijk vinden bij het kiezen van boeken, is dat kinderen zichzelf kunnen herkennen in de verhalen die ze lezen, én dat ze een kijkje kunnen nemen in andere werelden en ervaringen. Het gaat dus niet alleen om diversiteit omdat het moet, maar om verhalen die authentiek, genuanceerd en inclusief zijn.

Obi en Kobe hebben allebei het syndroom van Down, maar dat staat niet centraal in het verhaal. Hun vriendschap wel. Wanneer iets niet loopt zoals Obi had gehoopt, wordt het “onweer in zijn hoofd” prachtig invoelbaar gemaakt. Een metafoor die herkenbaar is voor elk kind. Kobe weet precies wat zijn vriend nodig heeft en laat hem even begaan.

De Kleurrijke Kinderboekenlijst is een initiatief van uitgevers, boekwinkels, leesconsulenten en makers van kinderboeken die zich al jaren inzetten voor diversiteit en inclusie in de jeugdliteratuur. Zij merken op dat Nederlandse en Vlaamse makers van kleur en hun verhalen structureel ondervertegenwoordigd blijven op de jaarlijkse lijst met thematitels van de Kinderboekenweek.

Waar Mijn schaduw is roze en Mijn schaduw is paars vooral lieten zien dat het oké is om jezelf te zijn, benadrukt Mijn schaduw is blauw dat solidariteit en het doorbreken van seksistische aannames minstens zo essentieel zijn. Het nodigt kinderen uit niet alleen hun eigenheid te omarmen, maar ook bondgenoot te zijn wanneer iemand onrecht ervaart.